Üyelik tarihi: Sep 2007
Teşekkür & Tepki
Tepki:0
Karizma REP Gücü : 1129033
REP Puanı : 22580566
İletişim
Reklam Alanı KurtuluŞ SavaŞi’nin Bİtİmİnde TÜrkİye DiŞina YÖnel KURTULUŞ SAVAŞI’NIN BİTİMİNDE TÜRKİYE DIŞINA YÖNELİK
GÖÇLER VE SONUÇLARI
Dr. KemalARI
Türk Kurtuluş Savaşı, yurtlarını sömürgeci güçlerin işgalinden kurtarmak isteyen Türklerin elde ettikleri eşsiz bir zaferle sonuçlandı. Bu savaşın bitimiyle birlikte, yeni Türkiye’nin toplumsal ve ekonomik yapısını doğrudan ilgilendiren ve ardarda gelen birçok kitlesel göç hareketi yaşandı. Büyük insan gruplarını göç etmeye zorlayan etkenler, hiç kuşkusuz, Türk Kurtuluş Savaşı boyunca varlığı görülen ve hissedilen tarihsel olgu ve olayların doğal bir so nucu ve uzantısı olmuştur. Bu uzantıları kesin bir sonuca bağlayan tarihsel olgu, Lozan’da, Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanan ve Batı Trakya dışındaki Yunanistan Müslüman tebaası ile, Istanbul dışındaki Türkiye Or todokslarının zorunlu olarak değişimini öngören “Türk-Yunan Nüfus Mü badelesi’ne ilişkin Sözleşme ve Protokol”dür [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu sürecin sonunda, - Yunanistan’da da olduğu gibi-Türkiye’nin etnik, toplumsal, ekonomik, siyasal ve kültürel yapısı hızlı bir değişim süreci içine girmiştir. En ön plana çıkan bo yutu ise hiç kuşkusuz, ulusçuluk olgusunun güçlenmesi ve pekişmesidir. Bu olgunun güçlenmesini sağlayan etken, nüfusta ve kültürde yaşanan hızlı ho mojenleşmedir. Bu yeni dönemde karşılaşılan kitlesel göç hareketlerini, tarihsel oluşum sı rasına göre, üç ana başlıkta incelemek olanaklıdır. Bunlar: Türkiye’den, Tür kiye dışına yönelik göçter; Türkiye’de işgalden kurtarılmış yörelere yönelik iç göçler; Türkiye dışından, Türkiye’ye yönelik göçlerdir... Ilk ana başlıkta be lirtilen göçler, Türk Kurtuluş Savaşı’nın hemen bitiminde, işgal ordularıyla iş birliği içine girmiş olan Türkiye Rumlarının büyük bir kısmının, Yunan or dularının ardı sıra, yoğun olarak Türkiye’yi terk etmeleriyle ortaya çıkan göç Ierdir. Aynı ölçüde olmamakla birlikte, benzeri koşullarla Türkiye’den ayrılan diğer bir etnik kitle de, Ermeniler’dir. Ikinci ana başlıkta vurgulanmak istenen göçler, Türkiye Rumlarının büyük ölçüde Türkiycden ayrılmalarından sonra, onlardan geriye kalan taşınır-taşınmaz mallardan bir pay kapmak amacıyla yoğun olarak bu bölgelere göç eden felaketzedelerin ve işgal sırasında iç böl gelere göç etmişken, yeni dönemde yerine, yurduna dönem kitlelerin oluş turduğu nüfus hareketleridir. Uçüncü ana başlıkta yer alan göçleri de, savaşın bitiminde Yunanistan’da yaşanan yoğun iç bunalımın etkisiyle, Türkiye’ye kaç mak zorunda kalan sığınmacıların ve mübadele uygulaması ile Türkiye’ye ge tirilen kitlelerin neden olduğu kapsamlı yer değiştirmeler oluşturmaktadır. Kuşkusuz bütün bu grupların her birinin, yeni Türkiye’nin toplumsal ve eko nomik yapısı üzerinde, önemli etkileri ve zorlamaları olmuştur. Bu göçlerinneden olduğu toplumsal ve ekonomik zorluklar ise, mübadele yoluyla getirilen göçmenlerin yerleştirilmesinde, olumsuz yönde ve birinci derecede rol oy namıştır. Değinilen doğrudan etkileri olabildiği ölçüde görebilmek açısından, belirtilen göçlere ana çizgileriyle bile olsa bakmak ve böylece bu göçlerin neden olduğu tarihsel oluşumların mübadele göçmenleri ile ilgisini ortaya koy mak, oldukça önemli görünmektedir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Kurtuluş Savaşı’nın bitiminde, Anadolu ve Trakya’daki Ortodoks Rumlar,Türkiye dışına çıkmaya ve Türk topraklarını terk etmeye zorlayan koşullar; Türkleri kendi öz vatanlarından bir bağımsızlık ve özgürlük savaşı vermeye zorlayan tarihsel gelişmelere koşut olarak oluşmuştur. Bu süreçte Rumların, işbirlikçi bir niteliğe ve kimliğe sarılarak, işgalci güçlere bağırlannı açmaları veTürkler aleyhine yıkıcı çabalar içine girmeleri, başlıca ana etken olarak belirmiştir. Onların, değinilen iş birlikçi çabaları ile bu çabaların hangi amaç ve özlemlere yönelik olarak sergilendiği, pek çok araştırma ve anı yayını türündeki yapıtta ele alınarak irdelenmiştir. Bunların kimisinde ulusal değerlerle ve kaygılarla açıklanabilecek duygusal yaklaşımlar, kimisinde ise belgeye dayalı nesnel anlatımlar görmek her zaman olanaklıdır. Ayrıntılar bir yana, Batı Anadolu’yu Yunanistan’a ilhak etmek; eski Rum-Pontus Devleti’ni yeniden kurarak, Yunanistan topraklarını Rusya’ya kadar genişletmek; olabilecek gibi isebağımsız bir lonya Devleti kurmak; ama her ne olursa olsun, sonuçta eski Bizansı yeniden ihya edip diriltmek sevdası [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] , uzunca zamandır dostça yaşamış iki ayrı etnik ve kültürel kökenden, iki ayrı halkı, yani Türkleri ve Rumları birbirine düşman etmiştir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu noktada, Fener Patrikhanesine bağlı Yunan kökenli Rumlarla, Türk-Ortodoks Kilisesi’ne bağlı Karaman kökenli Ortodoksiarı, tutum, davranış, özlem ve istek yönleriyle, kesin olarak karıştırmamak ve birbirinden ayırmak gerekmektedir. Bu ayırımı yapmayı gerekli kılan nedenler, Türk Kurtuluş Savaşı’nın en zor günlerinde, her ikikiliseye bağlı Rumların tutum ve eylem farklılığından kaynaklanmaktadır.Kimi ufak farklılıklar bir yana, kendisine bağlı Rumların oluşturduğu dinsel topluluğu, eski Bizans’ın devamı olarak gören Fener Patrikhanesi, Anadolu’dan ve Doğu Trakya’dan önemli denilecek oranda toprak koparıp, Yunanistan’la birleşme özlemi içinde gizli örgütlenme, iş birlikçi tutum ve eylemle savaşım vermekteyken; kendisine bağlı Ortodoksları etnik ve kültürel bağ yö-nüyle Türk olarak gören Türk-Ortadoks Kilisesi ise, başta Papa Eftim olmaküzere, Türkiye’nin ulusal politikalarını destekler yönde bir tavır almıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Her şeye karşın, Anadolu Rumlarının, Türklerin ulusal istenç ve arzularınaters düşen davranış ve eylemler içine sürüklenmelerinde, etkin Yunan po-litikasının ve propagandasının rol oynadığı söylenebilir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] .Bu durum, en belirgin biçimde, Mondros Mütarekesi’nden sonra, Yunanistan Başbakanı Eleft-herios Venizelos ile Anadolu’daki Fener Patrikhanesine bağlı Rum papazlararasındaki ilişkilerden görülebilir. Mondros Mütarekesi ile, Türklerin kesin gibi görünen yenilgilerinin onaylanmasından sonra, ‘Megali Idea’yı ger-çekleştirmek için, zamanın geldiğini düşünen Venizelos, harekete geçmiş; 30Aralık 1918’deki bir muhtıra ile, Edirne ile birlikte Trakya’yı, İzmir’le birlikteBatı Anadolu’yu ltil Devletleri’nden istemiş; hatta bu duruma istatistiksel yönden dayanak oluşturmak için, Iç Anadolu’daki Karamanlı Ortodoksların BatıAnadolu’ya göç edeceklerini ummuştur. Bu amaca ulaşmak için, önünde engelolarak görünen kişileri bir bir görevlerinden almıştır. 28 Ekim 1918’de, JönTürklere karşı uysal bir görüntü çizen Başpiskopos V. Germanos’u görevindenazletmiştir. Jaschke’nin, deyimiyle, bu esnada Istanbul’daki Ortodoks ki-lisesinde, birleşik dayanışma gerçekleşmiş; Patrikhanede ‘Helenizm’in bay-rağı dalgalanmıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] .15 Mayıs 1919’da, Yunan askerlerinin zmir’i işgal et-melen büyükbir coşkuyla karşılanmış, Izmir Metropoliti Hnissostomos, Yunanaskerlerini taktis etmiş [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] .Anadolu’da başlayan Yunan ilerleyişi ile, Haçlı Se-ferleri arasında bağ kurulmuş; ruhban heyetinin yoğun biçimde pro-pagandasına tanık olunmuştur. Bu arada, siyast nitelikli girişimler de, uluslararası diplomatik zeminlerde sürdürülmüş; örneğin Paris BarışKonferansı’na, stanbul’dan giden Ortodoks heyetin, Yunanistan’dan gelen he-yetle ortaklaşa katılması, Dorotheos tarafından verilen pek çok muhtıra ile is-tenmişti [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Değinilen girişimler, sözkonusu kişilerle sınırlı kalmış değildir.Marsilyalı bir işadamı olan Konstantin Konttantinidis’in çabalarıyla, Pon-tusçulukun sesini bütün dünyaya duyurmak, Pontus işlerini düzene koymak(!), bir Pontus devleti kurmak amacıyla, Marsilya’da, 1918 yılı Kasım ayında uluslararası bir kongre düzenlenmiştir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . 18 Ocak 1919’da toplanan ParisBarış Konferansı’na Trabzon Metropoliti Hrisantos da katılmıştır. Bu papazParis’e geldiğinde, istanbul Rum Patrikhanesi’nden, Patrikhane naibi ve BursaMetropoliti Dorotheos ve konferansta Patrikhane’yi temsil eden Patrikhanemüşaviri Alexandr Pappas ile ortaklaşa hareket etmiştir. Bu ortak heyet, Pontus Rumlarını temsil ve Paris Barış Konferansı’nda mahalli Rumları savunmak üzere yetki almış buluyordu [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] .Bu girişimlerin ve bundan sonrakilerin neler getirdiği, yakın geçmişe ilişkinbelgesel yapıtlarda yoğun biçimde görülebilmektedir. Bu gelişmelerin sonuçları, aynntılar bir yana, şu iki deyim ile özetlenebilir: işgalci Yunan as-kerleriyle ‘işbirliği’ ve kurulan çetelerle, Türklere yönelik yoğun ‘katliam’ [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Nitekim, 7 Eylül 1337 tarihinde, Harbiye Nezareti’ne gelen bir raporda, Müslüman ahalinin göçetmeye zorlandığı, Trakya’da bir Rum çoğunluğu oluşturabilmek için, Müslümanlara reva görülen baskının son günlerde yine bütün şiddetiyle uygulandığı, Müslüman halkın taşınabilir ve taşınamaz mallarını yok pahasına satarak ya da yüzüstü bırakarak, can, ırz ve namuslarını kurtarmak için göçe başladıklarından sözedilmektedir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu durumda ulusal ordu, bir takım önlemler almak zorunda kalmıştır. Alınan önlemlerin en önemlisi ise, isyan bölgelerinden ve cephe gerisinden belli yaş aralığındaki Rumlar’ın toplanarak, güvenlik açısından daha emin olunan yörelere zorunlu göç etttirilmeleri idi. Bunun için haklı gerekçeler de vardı. Örneğin, Türk istihbarat örgütü, Samsunlu manifatura komisyoncusu bir Rum örneğinde olduğu gibi, bazı Rumlar’ın İngiliz gizli servisinden bazı kişilerle temas halinde olduğunu tesmit etmiş; bu servis elemanlarına gönderdikleri mektuplar, Türk elemanların eline geçmişti. Erkan-ı Harbiye Umumiye Reisi Fevzi Paşa imzasıyla 27 Eylül 1921 tarihinde Merkez Ordu Komutanlığına gönderilen bir yazıda, bu şahsa ait, Hıristiyanlara mezalim yapıldığından söz edildiği vurgulanmaktaydı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . İskana zorlanmış olan Rumlar’dan kaçabilenlerin, Rum eşkiyalara katıldığı da gözlemlenmişti [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] Yakın tarih?n tanıklık ettiği büyük yıkım ve katliam; 26 Ağustos 1922tarihTnde başlayan Büyük Taarruz ve 30 Ağustos 1922’deki BaşkumandanlıkMeydan Savaşı ile, Yunan ordusunun ‘kuva-yı asliyesi’nin kesin olarak yokedilmesiyle ve 9 Eylül 1922’de, firar halindeki artıklarının İzmir’den denize dö külmeleriyle son bulmuştur. Yunan askerlerinin bozgun biçiminde geri çekilişleri, yeni nüfus hareketlerini de başlatmıştır. Nitekim, önce Batı Ana dolu’dan, ardından da Doğu Trakya ve Kuzey Anadolu’dan yoğun bir Rumnüfus, Türkiye’yi terkederek Yunanistan’a gitmiştir. Renkli bir tablo içinde gerçekleşen bu gelişmelerin bir tanığının belirttiği gibi: “Yerli Rumlar, işgalde nasıl öndeyseler, bozgunda da en önde olmuşlardır.” [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . iç Ege’nin Rum nüfusu, Yunan cephesinin çöktüğünü görüp anlayınca, büyük bir panik içindekıyı kentlerine, özellikle de Izmir’e doğru göç etmiştir. Bu karmaşalı ortamda,bir an önce Türkiye’den ayrılmak amacında olan bu insanların, ellerindeki ta-şınır-taşınmaz türdeki mallarını paraya çevirmek için gerçek değerinden çokdüşük bir fiyatla satma eğilimi içine girdikleri görülmüştür. izmir’den Bursa’yakadar Manisa, Turgutlu, Akhisar, Salihli, Afyon ve Kütahya gibi yerlerdekiYunan kıyımına tanıklık eden Mehmed Asım, bu gayreti, yani yerli Rum veErmenilerin mallarını satarak, genel bir göçe kaikmalarını, onların terkettiklerikent ve kasabalara bir daha dönmemek amaçlarından kaynaklandığını belirtmektedir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu şekilde zmir’e yığılan Rum göçmenlerin, zmir’de nedenoldukları görüntüye tanıklık eden bir Izmir gazetesinde şunlar denilmektedir:“Evvelki günden beri muhaceret şiddet peyd etmiştir. Dün de rıhtım üzeri, mürün ve ubüra mani olacak derecede muhtelif eşya ile dolmuş idi. Güç nefesalan, haris, endişenak ve gürültücü bir kafile vapur acentaları önünde üstüstetoplanmışlardı. Adalara gitmet üzere muhtelif vapurlara rakip olan bu halk, burada kalanlara hicret etmekte olduklarını ilan ediyorlardı.” [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . S. Ferit Eczacıbaşı anılarında, işgal sırasında iş birlikçilere katılmayan iyiniyetli Rum komşularının bulunduğunu belirterek, bunların bir kısmının kaç-maya tenezzül etmeyen eski dostlar olduğunu vurgulamakta ve: “Aynı ma-hallede oturduğumuz, birlikte büyüdüğümüz, görünce sel ve alışveriş ettiğimiz Rumlar... Onların kaçmasına gerek yoktu” demektedir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Türk-Ortadoks Kilisesine bağlı olanlar, bu yola başvurmayı pek istememişlerdir. Onlar, Yunan askerlerinin ve onların iş birlikçilerinin neden ol-dukları katliamları samimT bir yaklaşımla benimsemeyerek, yapılan facialara,düzenledikleri bir kongrede protesto etmiş ve bunu büyük devletlere ve TürkHükümetine bir telgrafla bildirmişlerdir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Korku ve panik içinde olan Rumlar’ın amacı, bir an önce kendilerini ve ya-kınlarını kıyı Yunanistan’a ya da adalara atmaktı. Karşı adalardan gelen vekıyı limanı dolduran küçük tonajlı gemiler, büyük paralar karşılığında, “Rumzenginlerini” kurtarmak için gelen filolardı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . 9 Eylül 1922 günü, Türk as-kerleri Izmir’e girdiklerinde, Batı Anadolu’nun neredeyse bütününde RumlarTürkiye’den ayrılmak için yollara dökülmüşlerdi. “Denize dökülen bu istil ordusu, kente dört koldan giren Türk orduları, rıht yine işgal gününde ol-duğu gibi duran bir donanma ve ağzına kadar insan yüklü şilepler, alev alevyanmaya başlayan mahalleler... Sevinç gözyaşlarının ölüm korkusuna, zaferinpaniğe karıştığı bir ortama düşen Izmir, mutluluğu bile yine acıyla bir aradatadıyordu [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . İzmir’e ilk giren Türk Süvari Komutanı Yüzbaşı Şerafettin Bey o güne ilişkin olarak tutmuş olduğu notlarında; “İzmir sokaklarına girdik. Bütün yollar ne yapacağını şaşırmış Rum göçmenleri, eşya yüklü arabalar, hayvanlar, silahlı ve silahsız askerler ve binlerce sivil halk ile dolu idi. [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Yüzbaşı Şerafettin Bey, elinde silahı bulunan sivil Rumlar’a, savaş kaçkını Yunan erlerine silahlarını denize atmalarını söylüyor; onlar da atıyorlardı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . ====== Yüzbaşı Şerafettin Bey, elinde silahı bulunan sivil Rumlar’a, savaş kaçkını Yunan erlerine silahlarını denize atmalarını söylüyor; onlar da atıyorlardı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu karmaşa ortamında, İzmir’de konsolos bulunduran devletlerin temsilcileri Yüzbaşı Şerafettin Bey ile görüşmüş, kentin güvenliğinin sağlanmasını istemişlerdi; Yüzbaşı Şerafettin de, emrindeki askerlerle güvenliği sağlayacak önlem alma yoluna gitmişti [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] Anadolu’nun değişik yörelerinden kalkarak Yunanistan’a gitmek için yollaradökülen Rum göçmenler, Izmir ve Istanbul başta olmak üzere Yunanistan’ageçiş kapısı olabilecek kentlere yığılmışlardır. Bu kentler Edirne, Antalya,Trabzon ve Samsun’dur. Daha sonra yapılacak olan Türk-Rum Nüfus Mü-badelesi’ne Ilişkin Sözleşme ve Protokol gereğince, mübadele kapsamınaalınmayan Istanbul Rumlarından da, kenti terk edenler bulunduğu gö-rülmektedir. Nitekim, bir Ankara gazetesinde, Istanbullu zengin Rum ve Ermenilerin Istanbul’dan yoğun biçimde ayrılmaya başladıkları ve bunların sa-yısının şimdilik 5000 kadar olduğu belirtilmektedir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . MudanyaBırakışması’nın imzalanmasından sonra, 8 Kasım 1922’de, Hristiyanların isterlerse Anadolu’yu terk edebilecekleri ilan edilmiş; bunun üzerine, göç etmekiçin pek çok Rum aile hazırlıklara başlamıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Anadolu’nun çeşitli yö-relerinden kalkarak, Istanbul üzerinden Yunanistan’a geçmek zorunda kalanRumların, bu kentte belirgin bir yığılmaya neden oldukları görülmektedir. Nitekim,bir stanbuI gazetesinin belirttiğine göre, bu insanların sayısı bir ara, 21.505 olmuştur [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Ustelik bu rakam zaman zanıan bu sayının üzerine çıkma eğilimi de göstermiştir. Istanbul’a gelen Anadolulu göçmen Rumlar, genellikle Beşiktaş, Yeniköy, Anadolu Kavağı, Selimiye Kışlası, Ayestefanos (Yeşilköy), Burgaz, Heybeli, Büyükada gibi semtlerde toplanmışlardı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Istanbul’daki Rum okulları vkiliseleri bütünüyle Rum göçmenleriyle dolmuştu [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu göçmenler, genellikleiki-üç gün Istanbul’da kaldıktan sonra yola çıkmakta, bu kez onların yerine yenileri gelmekteydi. Kısa süreli de olsa, Istanbul’da ve yığılmanın görüldüğü diğerkentlerde, kimi önemli sorunların açığa çıkması ve buna dayalı olarak da kimiön-lemlerin alınması gecikmemiştir. Başta çiçek, kızamık ve humma olmak üzeregöçmenlerin bazılarında bulaşıcı hastalık bulunduğuna tanık olunmuştur. Kışmevsiminin en soğuk aylarında, zorunlu olan gereksinimlerin sağlanmasının zorlukları yanında, salgına neden olabilecek sağlık sorunlarının da görülmesiyle,kentte henüz idareyi eline almış olan Türk Hükümeti, gerekli girişimlerde bu-lunrnuş; Yedikule Rum Hastahanesi hastalığı saptanan Rum göçmenlerin tedavileri için ayrılmıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Buna karşın, bu insanların Türkiye dışına çıkmalarının sağlanması ve gitmek istedikleri yerlere bir an önce ulaşabilmelerininkolaylaştırıl ması için de uğraşılmıştır. Bu nedenle, Istanbul’da biriken göçmenler,yabancı ülkelere ait vapurlarla peyderpey Yunanistan’a gönderilmişlerdir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Balıkesir, Bandırma ve Izmir başta olmak üzere, değişik Anadolu kentlerinden kalkarak Istanbul’a yığılan Rum göçmenlerinin bu kentten Yunanistan’a taşınmasına6 Aralık 1922 günü başlanmıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon’da dayöredeki Rumların toplandığı görülmüş, bunların sayılarının bir ara 30.000 üzerine çıktığına tanık olunmuştur [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bunların göç etmelerini kolaylaştırmak vegöçlerine nezaret etmek üzere, Amerikan Muavenet Heyeti Trabzon’a gitmiş vegöçmenlerin taşınmasını sağlayacak vapurların bulunması için çalışmıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Yunan Hükümeti, göçmenlerin 2000’er kişilik kafileler halinde taşınmasını kararlaştırmış ve kendi vapurlarıyla sürekli olarak göçmen taşımıştır [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu ev-rede, Amerikan Muavenet Heyeti’nin Karadeniz kentlerinde toplanan Rum göç-menler için gerçekleştirdiği kolaylıklar, özellikle dikkat çekmektedir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bu arada,değişik aralıklarla vapurlar dolusu göçmenin, Istanbul’a yığılmaları devam et-miştir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Büyük ölçüde kendi olanaklarıyla Istanbul’a gelmiş olan PontusRumları,Istanbul’da Selimiye yöresine geçici olarak yerleştirilmişlerdir.Bütün bunlar olurken, pek çok Istanbul Rum’unun pasaportlu ve pasaportsuzolarak Türkiye dışına çıkmaları da aralıksız olarak devam etmiştir [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Ege Bölgesi’nde tanık olunan ve Karadeniz kentleri ile stanbul’a yayılan Rum göçünü, doğu Trakya’daki Rumların göçü izlemiştir. 1922 yılı Ekim ayın dan sonra, evinden-ocağından, köyünden-kasabasından ve büyük kentlerden kafkan Rumlar ve Ermeniler, Doğu Trakya’daki tren istasyonlarında, kısa sü rede büyük gruplar oluşturmuşlardır. Aynı biçimde Tekfurdağı vapur is kelesinde de büyük yığılmalar olmuştur. Trenler ve vapurlar, Tekfurdağı Selanik çizgisinde, durmadan göçmen taşımışlardır. Bunlara kısa süre sonra, büyük vurgunlar yapan Rum ve Ermeni arabacıları da katılmışlardır. Atlı ve yaylı arabalarla, Edirne’den Karaağaça kadar olan yol için 200 drahmiden aşağıya taşıma yapılmadığı, hatta daha uzun yolculuklar için, 400-500 drah miye kadar para istendiği görülmüştür. Nafia köpr üsü yoluyla, Dimatiko üze rine doğru atlı yaylı arabalar uzun k oluşturmuşlardır[Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] Kısacası, etnik ve kül türel yönden özdeş bir toplumsal yapıya geçişte, ulusçuluk boyutunda elde edilen kazançlara karşın, ekonomik yönden kayıplar ortaya çıkmıştır. Bunun sonucu olarak Türkiye’de, ekonominin hizmet, ticaret, tarımsal ve sınaT üretim sektörlerinde yoğun bir iş gücü ve girişimci potansiyel açığı ortaya çıkarken; Yunanistan’da bunun tersi bir durum oluşmuş, işgücü fazlası görülmüştür. Bu durumun, Türkiye’nin ekonomik yapısına bir darbe indirirken, Yunanistan’ın ekonomisine güç kattığı sayı pek doğru görünmemektedir; çünkü aktarılan bi rikimler, sayısal yönden önemli bir oran tutmakla birlikte, buna işlerlik ka zandıracak ortam pek sağlanamamıştır. Rumların Türkiye’yi terk etmesinden sonra, terk edilmiş ev sayısı yaklaşık olarak 100.000’di. Bu sayıya, mübadeleyi bekleyen ve mübadele ile Türkiye’yi terk eden Rumların bırakmış olduğu ev sayısı dahil değildir. Türkiye’nin ilk Mübadele, mar ve lsk Vekili olan Mustafa Necati’nin verdiği bilgiye göre, terk edilmiş olan bu 100.000 evin yaklaşık 20.000-25.000’i hükümetçe de netim altına alınabilmiş, diğer evler adeta yağma edilmiş, “şunun-bunun taht-ı işgalinde” kalmıştı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Keyder’in yaptığı bir hesaplamaya göre ise yalnız eski Aydın vilayeti içinde Rumların bırakmış olduğu toprak miktarı, 2.7 milyon dönüm kadardı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Ne yazık ki, Türkiye’nin genelinde Rumlardan geriye kalan toprak miktarının ne olduğunu gösteren güvenilir bir rakam elde bu lunmuyor. Türkiye’den ayrılan Rumların içinde tacir, hekim, hukukçu, pe rakende satıcı, sanatk ve her türden işçilerin oranı oldukça yüksekti. Bu sektörlerin büyük kısmını göçten önce Türkiye’de bu insanlar ellerinde tu tuyorlardı. Bu kaynağa göre “erbab-ı sanat ve ticaret” olan Rum göç menlerinin sayısı 800.000 kadardı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Bir yabancı araştırıcının belirttiğine göre ise Türkiye’yi terk eden göçmenlerin geneli, etnik yönden yabancı en düstri işçisiydi [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] . Genel olarak, hem Türkiye’nin hem de Yunanistan’ın sanayileşememiş tarım ülkeleri oldukları düşünüldüğünde, giden ve gelen nüfusların karşı tarafa aktardıkları tarım bilgi ve becerileri karşı tarafa aktarılırken, ayrılan ülkede de bir boşluğa neden olmuştu. Örneğin YYunanistan’da gelişmiş bir tütüncülük vardı. Özellikle 1920’de Teselya’nın kesin olarak Yunan egemenliğine geçmesinden sonra, Yunanistan tütüncülüğü büyük bir gelişme göstermişti. Ağrinyon, Teselya, Argos en çok tütün yetiştiren yöreleriydi ve senelik üretimi 8-10.milyon tona ulaşmaktaydı [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] O dönemin tanığı olan bir kaynakta vurguhandığına göre, Yunanistan’ın Anadolu hezimetinden sonra Türkiye’nin Taradeniz sahili, İzmir ve Bursa gibi en iyi tütün yetiştiren yörelerinden Yunanistan’a göç etmiş olan tütüncülük „mütehassısı“ rumlar, Yunanistan tütüncülüğünde daha çok „terakkiyat“ husule getirmişlerdi. u nedenle Tütün tarımı Yunanistan’da her tarafına yayıldığı gibi, bilhassa adalarda ve Atika’da yayılmasına neden olmuşlardı. Anadolu göçmenlerinin vürudundan evvel, Atika kıtasında hiç tütün yetiştirilmiyordu [Üye Olmayanlar Linkleri Göremezler Üye Olmak İçin Tıklayınız... ] Bu durumda, Türkiye’nin güncel yaşantısıyla doğrudan il gili olan meslek dallarından, yüksek oranda meslek sahibinin ayrılmasıyla, büyük bir açık ortaya çıkmıştı. Bu açık, nüfusu yaklaşık olarak 11 milyon olan ve büyük savaşların içinden yeni çıkmış Türkiye için gerçekten önemliydi. Mü badele Sözleşmesinin yürürlüğe girmesiyle, bu boşluğun doldurulması için önemli bir tarihsel fırsat yakalanmıştır. Türkiye’ye getirilen yarım milyona yakın Türk, pek çok ve geniş boyutlu sorunlar yumağının içine yuvarlanmış ol makla birlikte, Türkiye’nin nüfus, kültür ve ekonomi dallarında kavuştuğu ulus çu karakterin edinilmesinde önemli bir etken olmuşlardır 
